Đền Nghè Đồ Sơn – Di tích tâm linh độc đáo

Nằm trên sườn núi Tường Long thuộc phường Vạn Hương, Đền Nghè là công trình tâm linh nổi tiếng gắn liền với lễ hội chọi trâu truyền thống. Ngôi đền mang đậm bản sắc văn hóa biển cả, là nơi thờ phượng các vị thần có công khai phá vùng đất Đồ Sơn.

Vị trí và cách đến di tích

Di tích Đền Nghè toạ lạc tại tổ dân phố 4, phường Vạn Hương, cách trung tâm Hải Phòng khoảng 20km về phía đông nam. Du khách có thể di chuyển từ Bưu điện thành phố bằng xe buýt tuyến Hải Phòng – Đồ Sơn theo quốc lộ 353.

Khi đến Sân Golf Đồ Sơn, rẽ phải vào đường Phạm Ngọc khoảng 50m sẽ thấy biển chỉ dẫn. Tiếp tục đi thẳng rồi rẽ phải vào đường Nghè là đến nơi.

Nguồn gốc thần thánh được thờ phụng

Đền Nghè thờ sáu vị tiên công – những vị thần linh khai phá đất đai vùng biển này. Đặc biệt, ngôi đền còn thờ Điểm Tước Thần Vương, vị thành hoàng chung của cư dân Đồ Sơn xưa. Theo truyền thuyết, thuỷ quái từng tàn phá các làng chài khiến dân chúng khốn khổ.

Nhờ sự phù hộ của thần linh, vùng đất được yên bình trở lại. Sau bảy ngày năm đêm cầu nguyện, dấu chân chim xuất hiện trên mâm bột làm lễ. Từ đó, danh xưng Điểm Tước (nghĩa là vết chân chim) ra đời và trở thành tên gọi của vị thần bảo hộ.

Địa thế phong thuỷ lý tưởng

Các bậc tiền nhân đã khéo léo chọn địa thế xuất sắc theo thuyết âm dương phong thuỷ. Khuôn viên nằm trên mảnh đất bằng phẳng dưới chân núi Tháp Tường Long, vị trí tượng trưng cho đầu rồng. Hai bên tả hữu có các mỏm núi nhô ra như tay long tay hổ ôm chặt bảo vệ ngôi đền.

Hướng tây bắc được chọn để đón nhận sinh khí tốt lành. Phía trước là vùng biển mênh mông với nước thuỷ triều lên không bao giờ cạn, không vật gì ngăn cản hướng nhìn. Phía sau dựa vào núi vững chắc, trên đỉnh có tháp Tường Long nơi Phật ngự, tạo hậu thế dầy vững chãi.

Bố cục kiến trúc tổng thể

Đền Nghè được thiết kế theo kiểu chữ nhị đặc trưng của vùng đồng bằng duyên hải Bắc Bộ. Công trình chia làm hai phần tách rời nhau gồm toà hậu cung và toà bái đường. Khoảng cách từ mép tường hậu cung đến hậu toà bái đường là 1,85m, tạo sự thông thoáng và tách bạch rõ ràng.

Toàn bộ khu vực được bao quanh bởi tường rào rộng rãi, vững chắc. Hai bên có cổng phụ được xây dựng theo dạng cổng vòm, kiến trúc tinh xảo. Hệ thống tường bao không chỉ bảo vệ ngôi đền mà còn tạo nên ranh giới thiêng liêng giữa thế giới thần linh và trần gian.

Khu vực cổng đền và tiền đình

Cổng chính được thiết kế uy nghi với đôi cột hoành mã cao sừng sững. Trên đầu mỗi cột có tượng nghê chầu với tư thế oai phong, thể hiện quyền uy và sự bảo vệ của thần linh. Hai bên cổng đứng hai tượng quan văn và quan võ trông vô cùng dũng mãnh, uy nghi.

Khu vực tiền đình rộng rãi, được lát đá kiên cố. Trước cửa có cây đa cổ thụ với tán lá xanh mát sum suê, tạo bóng râm che phủ. Bờ kè đá xây vững chãi bảo vệ công trình khỏi sự xói mòn của thời gian.

Khu bái đường – nơi cúng lễ

Toà bái đường là khu vực chính dành cho việc thờ tự và cúng lễ của nhân dân. Đây là không gian linh thiêng nơi diễn ra các nghi thức tôn giáo quan trọng. Kiến trúc được bài trí trang nghiêm với hệ thống bàn thờ, án lễ đặt theo trật tự nghi lễ truyền thống.

Trong bái đường có nhang án tiền được sử dụng để bài trí các đồ tế tự. Trên án lễ có bát hương, lộc bình và các đồ thờ cúng khác. Không gian được thiết kế rộng rãi để có thể chứa đông đảo nhân dân vào các dịp lễ hội.

Khu hậu cung – nơi thờ chính

Hậu cung là khu vực thiêng liêng nhất, nơi thờ chính thần. Sáu pho tượng ngồi trên ngai án biểu tượng cho sáu vị tiên công được thờ trang trọng. Những pho tượng này trước đây được thờ rải rác trong các đơn vị dân cư, nay đã được nhân dân quy tụ về đây.

Giữa hậu cung là ngai bài vị Thần Hoàng Điểm Tước được đặt ở vị trí trung tâm cao nhất. Kiến trúc hậu cung được chạm trỗ tinh xảo, trang trí hoa văn cầu kỳ. Không gian được bố trí trang nghiêm, tạo cảm giác linh thiêng cho người chiêm bái.

Khu phụ trợ và công trình liên quan

Bên trái ngôi đền có một ngôi miếu nhỏ cùng với cây đại, thường được gọi là miếu cây đại khi nhìn từ trong ra ngoài. Công trình này có ý nghĩa tâm linh riêng trong đời sống tín ngưỡng của người dân. Kiến trúc miếu nhỏ gọn nhưng được xây dựng cẩn thận, kỹ lưỡng.

Bên phải có giếng nước ngọt gọi là giếng Nghè, một công trình quan trọng của khu đền. Nước giếng trong vắt quanh năm, chỉ được sử dụng cho việc cúng lễ trong đền. Giếng được xây bao quanh bằng đá chắc chắn, có mái che bảo vệ nguồn nước thiêng.

Di vật quý giá được lưu giữ

Ngôi đền hiện còn bảo lưu nhiều di vật có niên đại từ thời Nguyễn. Bộ long đình được đặt trang trọng trong không gian thờ tự. Bát biểu gồm tám cây được dựng uy nghi hai bên. Chuông đồng nặng gần 120kg đúc năm 1992 có khắc họ tên các vị chức sắc, hoà thượng và quý khách từ nhiều địa phương.

Đặc biệt có một đôi câu đối cổ kiểu lòng máng với chữ tạo trên nền hoa gấm. Nội dung bằng chữ Hán thể hiện lòng thành kính với thần linh. Các di vật này không chỉ có giá trị nghệ thuật mà còn là minh chứng lịch sử quý giá.

Lễ hội chọi trâu gắn kết với đền

Đền Nghè là trung tâm tâm linh của lễ hội chọi trâu Đồ Sơn – di sản văn hóa phi vật thể quốc gia được công nhận năm 2012. Trước và sau lễ hội, người dân các giáp phường tập trung về đây tế lễ. Các nghi thức dâng hương, rước nước đều diễn ra tại ngôi đền này.

Tục chọi trâu hình thành từ truyền thuyết về vị thuỷ thần ưa xem trâu chọi. Hàng năm vào ngày 9/8 âm lịch, nhân dân tổ chức hội tế thần với màn chọi trâu đặc sắc. Lễ hội từng bị gián đoạn do chiến tranh, được khôi phục năm 1989 và duy trì đến nay.

Giá trị lịch sử văn hóa

Di tích được 16 đạo sắc phong từ các triều đại phong kiến, sớm nhất là năm 1634 dưới thời vua Lê Thần Tông. Điều này chứng minh vị thế quan trọng của ngôi đền trong đời sống tâm linh của cư dân vùng biển. Công trình đã được công nhận di tích cấp thành phố năm 2003.

Ngày nay, ngôi đền không chỉ là nơi thờ cúng linh thiêng mà còn là điểm đến văn hóa hấp dẫn. Du khách thập phương tìm về đây để chiêm bái, tìm hiểu về truyền thống độc đáo của cư dân miền duyên hải Hải Phòng.

XEM THÊM:

Đình Ngọc Xuyên Đồ Sơn – viên ngọc kiến trúc chân núi Rồng

Khám phá chùa Hang Đồ Sơn gần khu Đồi Rồng

Nguồn: https://vedoirong.com.vn/